Fikri Mülkiyet Hakkında
Bütün liberteryenler ve anarko-kapitalistler özel mülkiyeti savunuyor ve özel mülkiyet somut varlıkları da içeriyor. Bunlar taşınmazları (gayri-menkuller) ev ve arsa gibi, ve menkuller yani koltuk, araba gibi taşınabilir varlıkları içeriyor. Dahası liberteryenler ve anarko-kapitalistler ayrıca kişinin kendi bedeni üzerinde mülkiyet hakkı olduğunu da savunuyor. Buna öz-mülkiyet diyebiliriz.
Her halükarda, liberteryenler (anarko-kapitalistlerden de liberteryen olarak bahsedeceğim) tüm somut kıt kaynakların -oluşturulmuş veya sonradan edinilmiş, taşınır veya taşınmaz, veya bizim vücudumuz- spesifik kişiler tarafından sahiplenilme ve kullanılma hakkının olduğunu savunur.
Peki soyut varlıklar mülkiyet hakkına tabi midir? Fikri mülkiyet nedir? Fikri mülkiyet kavramı var olmalı mı? İcatlar, kitaplar, şarkılar, filmler vs. tıpkı somut varlıklar gibi sahiplenilebilir mi? Bu makalemde bu sorulara cevap vermeye çalışacağım. Bunun için ilk olarak çeşitli liberteryen fikirleri tanıtıp ondan sonra kendi fikirlerimi söyleyeceğim.
Öncelikle fikri mülkiyetin neleri içerdiğini kısaca bir gözden geçirelim. Patent, çalışan bir icat üzerindeki kısmi kullanma, üretme ve satma tekeline sahip olma hakkıdır. Örneğin ceviz kabuğu kıran ve kendine has şeması olan bir makine -daha önce icat edilmediyse- patentlenebilir. Tabi ki bu her ceviz kabuğu kırma makinesinin patentlenebileceği anlamına gelmiyor. Başkası farklı mekanizması olan başka bir ceviz kabuğu kırma makinesi üretebilir ve patentleyebilir.
Telif hakları (kitap, şarkı, film, bilgisayar programı vs.) yazarına veya yaratıcısına kopyasını üretme ve yayınlama hakkı veren bir fikri hak türüdür.
Devam Edecek...
Yorumlar
Yorum Gönder